Forum Kimler Online
Go Back   Ezberim > Türk ve Dünya Tarihi > Türk Tarihi
Kayıt ol Forumları Okundu Kabul Et


kağıt paranın tarihçesi

Türk ve Dünya Tarihi kategorisinde ve Türk Tarihi forumunda bulunan kağıt paranın tarihçesi konusunu görüntülemektesiniz.
para icat edilmeden önce deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır.tarihi kayıtlara göre m.ö 118 yılında ...






Yeni Konu aç Cevapla
Seçenekler
  #1  
Okunmamış 20-08-2006, 12:54
 
Standart kağıt paranın tarihçesi

"Sponsorlu Bağlantılar"

 


para icat edilmeden önce deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır.tarihi kayıtlara göre m.ö 118 yılında çinliler deri para kullanmışladır.ilk kağıt para ise m.s 806 yılında çinde ortaya çıkmıştır.
batıda kağıt paraların basılması ve kullanılması 17.yüzyılın sonlarına rastlamaktadır.ilk kağıt paranın 1690'lı yıllarda amerika birleşik devletlerinde messechusetts hükümeti ingilterede ise 'goldsmiths' tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı 1694 yılında ingiliz merkez bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ilede yaygınlaştığı görülmektedir...







"Sponsorlu Bağlantılar"

 
"Sponsorlu Bağlantılar"



  #2  
Okunmamış 22-07-2007, 15:47
 
Kural Paranın Tarihi

PARANIN TARİHİ
Kronolojik Cetvel
Roy Davies & Glyn Davies, 1996
Kaynak: A History of Money from Ancient Times to the Present Day
University of Wales Press, 1996


· Tarihin çok erken dönemlerinde bir belirsizlik vardır. Çindeki ilk parasal gelişmeler üzerinde de tartışmalar vardır.

· M.Ö. 9000 civarı – M.Ö. 6000 : Sığırların evcilleştirilmesi ve tarımın başlangıcı.

Çeşitli toplumlarda ve çeşitli dönemlerde canlı hayvanlar, özellikle sığır; bitkilerden de hububat türleri para yerine kullanıldılar.

· ? – M.Ö. 3100 civarı: Mezopotamyada yazı icat edildi.

Asıl kullanım, gelişme ve hesap tutma.

. M.Ö. 3000 civarı – M.Ö. 2000 civarı: Mezopotamyada bankacılığın gelişmesi.

Kıymetli şeylerin emniyetli yerlerde depolanması.

· M.Ö. 2575 civarı: Gizede Büyük Piramitin inşası.

Az miktarda ve sınırlı kullanımı olan para ile büyük çaplı ve uzun vadeli projelerin yapımı.

· M.Ö. 2250 civarı – M.Ö. 2150 civarı: Kapadokya hükümdarları gümüş külçelerin kalitesine kefil oluyorlar.

Külçelerin ağırlığı ve saflığına dair verilen devlet garantisi para olarak kabul edilmelerine yol açıyor.

· M.Ö. 1792 civarı - M.Ö. 1750 civarı: Babilde Hammurabi dönemi.

Hammurabi Yasaları bankacılık ile ilgili hükümler içeriyor.

· M.Ö. 1200 civarı: Çinde deniz salyangozu kabukları para olarak kullanılıyor.

· M.Ö. 1000 civarı – M.Ö. 500 civarı: Çinde para olarak bel, çapa ve bıçak gibi madeni el aletlerinin kullanımı.

· M.Ö. 950: Saba Melikesi Solomonu ziyaret eder ve birbirlerine hediyeler veririler.

· M.Ö. 687: Lidyada kaba metal para kullanılır. (Heredota göre)

· M.Ö. 640 civarı – M.Ö. 630 civarı: Lidyada ilk gerçek madeni para üretildi.

Lidya ve Anadolunun ilk madeni paraları altın ve gümüşün doğal doğal karışımı olan elektrumdan yapılıyordu.

· M.Ö. 600: Pythius, Yunanistan ve Anadolunun ilk tüccar bankeridir.

· M.Ö. 600 civarı – M.Ö. 300: Çinde yuvarlak, metal madeni paralar icat edildi.

Bu paraların değerleri çok düşük olduğundan pahalı alış-verişlerde kullanılamıyordu.

· M.Ö. 600 civarı – M.Ö. 570 civarı: Madeni para kullanımı Lidyadan Yunanistana doğru hızla artar.

Atinalılar madeni para basımından önce para olarak demir çubukları ve uzun çivileri kullanıyorlardı.

· M.Ö. 550 civarı: Lidyalılar, Krezüsün hükümdarlığı döneminde saf altın ve gümüşten oluşan dünyanın ilk iki metalli madeni paralarını üretiyorlar.

· M.Ö. 546: Lidya Kralı Krezüs Persliler tarafından esir alınıyor.

Bunun sonucunda madeni para kullanımı Persiada da (eski İran) yayılıyor. Yunanlıların aksine Lidyalılar altın parayı gümüş paraya tercih ederler.

· M.Ö. 546: Atina Owlsu üretiliyor.

· M.Ö. 490 civarı: Laurion Madenlerinde zengin gümüş damarlarının bulunması. Bundan sonra Themistokles, gelirlerin bir kısmının kullanılması ile, Atinalıları savaş donanması inşa etmeleri konusunda ikna eder.

· M.Ö. 480: Salamis Savaşı.

Atina donanmasının Perslilere karşı kazandığı zafer üzerine Yunan uygarlığı korunur.

· M.Ö. 407: Isparta Laurion Madenlerini ele geçirir.

20,000 köleyi azat eder ve Atinalılara gümüş malzemeleri miras olarak bırakır.

· M.Ö. 406-405: Atinalılar gümüş kaplamalı bronzdan madeni paraları tedavüle çıkartırlar.

Atina halkı gümüş paraları toplarlar, sonuç olarak bu paralar hızla sirkülasyondan kalkar ve geriye sadece değersiz bronz paralar kalır.

· M.Ö. 405: Aristophanesin “Kurbağalar” komedisi sahneye konur.

Bu oyunda Aristophanes değersiz yeni paranın değerli eski parayı nasıl tedavülden kaldırdığından bahseder. Belki de ilk defa bu oyunda “Greshams Law” dan söz edilmektedir (Greshams Law: Bir ülkede halkın gözünde biri değerli diğeri değersiz iki tür para tedavülde ise, bunlardan değersiz olanı piyasaya hakim olur).

· M.Ö. 394-371: Atinalı banker Pasionun kariyeri.

Bir köle olan Pasion, zamanla en zengin ve ünlü Yunan bankeri olur, özgürlüğünü ve Atina vatandaşlığını kazanır. Yunan bankacılığı esasen peşin işlemler olarak yürütülür.

· M.Ö. 390: Galliler Romaya saldırır.

Şehrin ihtiyat akçelerinin saklandığı Capitol (Ulusal Tapınak)de kazların gıdaklaması muhafızları uyarır. Bu duruma minnettar olan Romalılar uyarı tanrıçası Monetaya bir mabed inşa ederler. Moneta adından “money=para” ve “mint=madeni para basmak, darphane” adları türer.

. M.Ö. 360-336: Makedonyada II. Philip hükümdarlığı.

II. Philip Makedonya ile Yunanistanı birleştirir. Krallığının acil ihtiyaçlarını karşılamak için gereğinden fazla olmak üzere madeni para bastırır. Bunların arasında M.Ö. 356 olimpiyatlarında iki tekerlekli araba yarışlarındaki zaferini kutlamak için bastırılan altın “stater” ise madeni paranın propodanga amaçlı kullanılışının ilk örneğidir.

. M.Ö. 350 civarı: Yunanistanda riskli işlerin dışında normal faiz oranı %10dur. Demosthenese göre sıradan işler için faiz oranı %10dur. Gemi kiralama gibi riskli işlerde bu oran %20 ile %30 arasındadır.

· M.Ö. 336-323: Büyük İskenderin hükümdarlığı.

Anadolunun fethinin Büyük İskendere günlük maliyeti yaklaşık 20 talent (=para ve tartı sistemi) veya yarım ton gümüşe eşittir. Daha sonra oldukça büyük bir hacimde olan Pers hazineleri ele geçirilir. Para basımı ve askerlere yapılan ödemeler imparatorluk içindeki ticarete büyük etki yapar. Büyük İskender aynı zamanda gümüş ile altın arasındaki değişim oranını da “10 ünite gümüş = 1 ünite altın” şeklinde basite indirgemiştir.

· M.Ö. 323-30: Mısırda Ptolomiesin imparatorluğu.

Çok önceleri Mısır, Yunan kontrolü altındayken kıymetli metallere ilaveten tahıl da kullanıldı ve ulusal tahıl ambarları banka gibi çalıştılar. Ptolomies, yerel depo emanet sistemini İskenderiyedeki merkez bankası ile tamamen ciro sistemine entegre etti. Ödemeler bir hesaptan diğer hesaba transfer yoluyla ve para geçişi olmadan yapıldı.

· M.Ö. 275: Aes signatum veya bronz çubuklar Romada halâ kullanımdadır.

Kaba bronz çubuklar sonradan yerini daha uygun olan madeni paralara bırakır.

· M.Ö. 269: Romalılar tarafından gümüş paraların düzenli basımı yapılır ve para dolaşımı yaygınlaşır.

Güney İtalya ve Sicilyadaki Yunan kolonileri ve Kartaca örneğine rağmen Romalıların madeni paraya intibakı geç olmuştur.

· M.Ö. 218-201: Roma ve Kartaca arasındaki II.Pön Savaşı.

Romalı yöneticiler, birliklere büyük miktarda para ödenmesi gerekince paranın madeninin saflığını ve ağırlığını düşürürler, bu ise enflasyona neden olur.

· M.Ö. 200 civarı: Delos ünlü bir bankacılık merkezi oluyor.

Kıraç ve verimsiz bir Yunan adası olan Delos finansal bir merkez olmak için muhteşem limanı ve ünlü Apollon Tapınağından yararlanır. Esaslı rakiplerinden biri olan Kartacanın Romalılara yenilmesi yükselmesinde yardımcı olur. İşlemler ciro veya kredi transferi yoluyla yapılır.

· M.Ö. 118. Çinde deri para kullanılır.

Bunların her biri yaklaşık 1 foot2 boyutunda beyaz geyik derisinden ibaret olup 40,000 cash değerindeydiler (cash = Çinin o zamanki asıl metal parasının adı).

· M.Ö. 55 ve 54: Julius Caesar Britanyaya sefer düzenler.

Bu seferler sırasında Britanyalıların hala para olarak kılıç tipi yaprakları kullandıkları görülür. Bununla birlikte bazı Celtic kabileleri altın, gümüş, bronz ve potin kullanarak kendi paralarını üretmeye başlamışlardır. (potin=bakır ve teneke alaşımı)

. M.Ö. 30 – M.S. 14: Augustus Caesarın hükümdarlığı.

Augustus, yeni ve neredeyse saf altın ve gümüş paralar kullanarak, ve yine yeni pirinç ve bakır olanları da kullanarak para ve vergi sistemlerinde reform yaptı. Buna ilaveten üç yeni vergi de yürürlüğe girdi: genel perakende satışlar vergisi, arazi vergisi ve vatandaşlık vergisi.


M.S. 1-1499

· M.Ö. 30 – M.S. 14 : Augustus Caesarın hükümdarlığı

Augustus, yeni ve neredeyse saf altın ve gümüş paralar, ve yine yeni pirinç ve bakır olanları da kullanarak para ve vergi sistemlerinde reform yaptı. Buna ilaveten üç yeni vergi de yürürlüğe girdi: genel perakende satışlar vergisi, arazi vergisi ve vatandaşlık vergisi.



· M.S. 54-68 : Nero'nun hükümdarlığı

Nero, altın ve gümüş paraların değerini yavaşça düşürür. Daha sonraki imparatorlar tarafından da kopya edilen bu işlem, ılımlı olarak başlayan ancak sürekli olan bir enflasyona neden olur.



· M.S. 250 : Roma paralarındaki gümüş oranı %40'a düşer

Bu seviyeden sonra enflasyon hızlanır.



· M.S. 270 : Roma paralarındaki gümüş oranı sadece %4'e düşer



· M.S. 260-268 : Gallienus'un hükümdarlığı



Gallienus'un iktidarı döneminde, darphanelerinde üretilen bakır tabakaların bankalarca kabul edilmeyip geri çevrilmesi üzerine Roma bankacılık sisteminde geçici bir aksama yaşanır.



· M.S. 270-275 : Aurelian'ın hükümdarlığı



Aurelian, doğu seferleri sırasında kazandığı zaferlerden gelen ganimetten sonra neredeyse saf altından yeni paralar üretir. Ancak bir süre sonra enflasyonun önüne geçebilmek amacıyla bunların nominal değerlerini 2½ katına çıkarır. Yine de bu reforma rağmen enflasyon fırlar. Darphane işçilerinin Felicissimus liderliğindeki isyanı ise Aurelian'ın ordusunun 7,000 şehit vermesine sebep olur.



· 284-305 : Diocletian'ın hükümdarlığı

Diocletian enflasyonla ciddi biçimde mücadele etmeyi amaçlayan etkili girişimlerde bulunur ancak bu kısmen etkili olur.



· 295 : Diocletian para basımında reform yapar

Bu reform enflasyonu durdurmada etkili olamaz çünkü , yenileri ile birlikte eski paralar da tedavülde kalır ve Gresham yasasına göre eski para yeni ve değerli olan parayı tedavülden kaldırır. (Greshams Law: Bir ülkede halkın gözünde biri değerli diğeri değersiz iki tür para tedavülde ise, bunlardan değersiz olanı piyasaya hakim olur).



· 301 : Diocletian Fiyat Fermanı'nı ilan eder

Bu ferman fiyatların ve ücretlerin doğrudan kontrolünü gerektirmektedir ancak bunun da piyasa güçleri tarafından üstesinden gelinir.



· 305 : Diocletian kendi arzusu ile geri adım atar

Tedavüldeki para ve fiyat reformu ve gelir politikalarının başarısızlığına rağmen Diocletian, diğer reformlarında, örneğin dünyanın ilk yıllık bütçe uygulaması sisteminde oldukça başarılı olmuştur.



· 306-337 : Konstantin önce Batı'da sonra da tüm İmparatorluk'ta kontrolu sağlar

Konstantin, hali hazırda Doğu Roma İmparatorluğunda üretimi devam eden the Solidus adındaki yeni altın paraları ağırlığına ve saflığına dokunulmaksızın piyasaya sürer. Bu tam 700 yıl devam eder.







· 307 : Bir pound altın 100,000 Denarii'ye eşittir



· 324 : Bir pound altın 300,000 Denarii'ye eşittir

Daha sonra 4. yy ortalarına doğru Mısır'da denarius'un değeri tam anlamıyla iflas noktasındadır. Bir pound altının değeri 2,120,000,000 denarii'ye ulaşmıştır. Bu da kontrolden çıkmış enflasyonun en erken örneklerinden biridir.



· 410 : Roma Vizigot'ların işgaline uğrar

Batı Avrupa'da bankacılık terk edilir ve Haçlı Seferleri'nin yapıldığı zamana kadar da bir gelişme göstermez.



· 435 : Britanya'da madeni paraların kullanımına son verilir

Britanya'daki Anglo-Saxon istilasının sonucu olarak madeni para kullanımına son verilir. Avrupa'da tekrar piyasaya sürüldüğünde ilk başlarda ziynet eşyası olarak kullanılır.



· 561 civarı : Madeni paralar İngiltere'de Piskopos Liudard tarafından yeniden basılır

Piskopos Liudard, Merovingian soyundan prenses Bertha (590 'da Kent Kralı olacak olan Prens Aethelbart ile evlenecektir) ile Fransa üzerinden gelir.



· 604-616 civarı : Piskopos Mellitus Londradaki bir darphaneden altın sikkeler bastırır



· 630 civarı : Saxon'lar çok sayıda altın sikke basımına başlarlar



· 675 : Saxon sikkelerinin yerini gümüş olanlar alır

Başlangıçta altınla gümüş bir alaşım kullanılırken 8nci yy başlarında sadece gümüş ve adi metaller (bakır, çinko, kurşun, vs.) kullanılırlar.



· 752 : Pepin the Short of France, adı Denier olan paranın basımına başlar

Bu yeni gümüş sikke İngiliz Penny'si için bir model vazifesi görür.



· 757-796 : En güçlü Saxon Krallığı olan Mercia'nın kralı Offa'nın hükümdarlığı

Offa'nın hükümdarlığı döneminde İngiltere'deki sikke basımı hem kalite hemde miktar açısından üst seviyelerdedir.



· 765 civarı : Kent[1]Kralı Heaberth ilk İngiliz Penny'lerini üretir

Mercia Krali Offa tarafından Kent'in fethinden sonra gümüş Penny üretimi dev boyutlara ulaşır ve Northumbria hariç her yerde, oldukça kaba dizaynı olan asıl İngiliz sikkesi Sceat'in yerini alır.



· 789 :Viking'ler Portland yarımadasına saldırır

Gelecek 2-3 yy'da İngiltere sürekli Viking'lerin saldırılarına uğrar.



· 806-821 : Hien Tsung'un imparatorluk dönemi ve kağıt paranın gelişimi

Çin'de sikke yapımında kullanılan bakır madeni kıtlığı yüzünden imparator Hien Tsung kağıt para basmaya başlar.



· 871-899 : Wessex kralı Büyük Alfred'in hükümdarlığı

Alfred tüm İngiltere'nin Danimarka'lılar tarafından işgaline engel olur. Wessex'in savunmasına ödenmek üzere para basımı geniş ölçüde artırılır.



· 910 : Çin'in başka bir yerinde kağıt para basılır



· 925-940 : Athelstan'ın hükümdarlığı

Athelstan, Danelaw'ı[2] tekrar fetheder ve tüm İngiltere'yi birleştirir. Bu, tek bir ulusal paranın tesisine yol açar.







· 960 civarı : Çin'deki kağıt para basımı düzenli hale gelir



· 959-975 : Edgar'ın hükümdarlığı

Edgar, İngiliz sikkelerinin basımında kullanılan kalıpların kontrolünü sağlayarak para basımında norm ve standardı getiren reformlar yapar.



· 973 : Altı yıllık yeniden basım döneminin başlangıcı

Bu sikkelerin değeri içindeki gümüşün değerinden daha fazlaydı çünkü ödeme aracı olarak kraliyet garantisinin rahatlığı vardı. Sikkeleri geri toplayıp, eritip yeniden basarak hem Kral Edgar ve hem de onun halefleri, bir yandan paranın kalitesini muhafaza ederken diğer yandan da bu operasyon sayesinde büyük kârlara ulaştılar.



· 978-1016 : Aethelred II'nin hükümdarlığı

Aethelred Viking'leri para ödeyerek baştan savma politikasını benimser. Danegeld[3] ödemeleri için 75 darphanede yaklaşık 40 milyon Penny bastırılır.



· 1016-1035 : İngiltere'nin Danimarka'lı kralı Cnut'un (Canute) hükümdarlığı

Cnut, kendi işgal kuvvetlerine 20 milyon penny öder ve onları terhis eder. Krallığı döneminde İngiltere refaha kavuşur ve İngiliz sikkeleri büyük miktarlarda İskandinav'yaya gelmeye devam eder. Ancak bu sefer bu paralar gerçekten ticaret nedeniyle gelmektedir.





· 1020 civarı : Çin'deki kâğıt paraların miktarı aşırı derecede yüksek seviyededir

Toplam nominal değer 2,830,000 ons gümüşe ulaşmıştır. Kuzeydeki olası istilacıları parayla baştan sağmak için geniş ölçüde nakit para kullanılmaktadır ve ithalata ödenen para nakit kıtlığı yaratmaktadır. Bunun sonucu olarak otoriteler enflasyonu ateşleyen kâğıt para basımını artırırlar.



· 1032 : Kâğıt para basımı yapan özel bankalar Çin'deki enflasyonu körüklemektedirler

Bu dönemde bu tür para basım evlerinden 16 tane vardır.



· 1042-1066 : Edvard'ın hükümdarlığı

Para basımından çok daha fazla kâr etmek için İngiliz paralarının yeniden basımı süresi üç yıldan daha az bir zamana indirilir.



· 1066 : Hastings Savaşı

I.William'ın (Fatih) istilası, Normandiya'da paranın değerinin kısmen düşürülmesi suretiyle finanse edilir. William, İngiltere'de etkili bir vergilendirme sistemi başlatır ve böylece paranın değerinin düşürülmesine engel olur. Sonralaları, İngiltere'nin madeni paraları tüm Ortaçağ boyunca kıtadaki diğer paralardan daha yüksek olan değerini korur.



· 1086 : The Domesday Book[4] tamamlanır

İngiltere'nin zenginliğinin bu ayrıntılı araştırması vergilendirmedeki uygun seviye ve ödemeleri yansıtır ve yeni İngiliz mali sisteminin esaslarını şekillendirir.



· 1095-1270 : Haçlı Seferleri

Haçlı Seferleri'ni finanse etmek için büyük miktarda para transferinin gerekliliği Batı Avrupa'da bankacılığın yeniden doğuşunda uyarıcı bir etkendir.



· 1100-1135 : I. Henry'nin hükümdarlığı

İngiliz gümüş paralarının değeri hızla düşer.



· 1124 : Darphane yöneticilerinin cezalandırılması

Christmas gününde Winchester Assize'de[5] darphane yöneticilerinin tümü sağ ellerinin kesilmesi suretiyle cezalandırılırlar. Olağan bir şekilde paranın kalitesinde geçici bir düzelme görülür.



· 1138-1153 : Stephen ve Matilda arasındaki iç savaş

Bazı güçlü İngiliz baronları kendi para sistemlerini kullanırlar.



· 1156 : Bilinen en eski döviz kontratı

İki erkek kardeş 115 Ceneviz Poundu borç alırlar ve bir ay sonra bankanın İstanbul'daki ajansına bu parayı 460 Bezant[6] olarak geri ödemeyi kabul ederler. Kilise hukukundaki tefecilik karşıtı hükümleri ihlal etmediği gerekçesiyle, zaman farkından doğan kâr getirisi olan bu tür kontratların kullanımı takibeden yy içerisinde hızla çoğaldı.



· 1158 : II. Henry İngiliz para sisteminde reform yapar

Bu, İngiliz parasının gelecek dört yy'da yüksek seviyelerde muhafaza edilecek olan prestijini geri getirir.



· 1159 : II. Henry askerlik hizmeti yerine bedel olarak Scutage Vergisini uygulamaya koyar



· 1160 : İmparator Kao Tsung Çin'in kâğıt para sisteminde reform yapar

Eski paralar oldukça çoğalmiş ve neredeyse değersiz hale gelmiştir. Bunun üzerine Kao Tsung yeni para basar ve eskileri ile değiştirir.



· 1160 civarı-1200 civarı : İngiltere'de çentikli tahta çubuklar (Tally) kredi senedi olarak değerlendirilir

Bu tally' ler tahta çubuklardır ve makbuz olarak kullanılırlar.



· 1162 : II. Henry Haçlıları desteklemek amacıyla bir vergi koyar

Bu vergi II. Henry tarafından aynı amaçla uygulanacak bir dizi verginin ilkidir. Hayır işleri ile uğraşan din adamları ile Kutsal Topraklar'daki Şövalyeler Birliği üyeleri II. Henry'nin bankerleri gibi çalışırlar.



· 1166 : Çin'de hiper enflasyon

Resmi kâğıt paranın nominal değeri 43,600,000 ons gümüşe ulaşır. Dahası, oldukça çeşitli yerel banknot vardır.



· 1185 : II. Henry yeni bir Haçlı Vergisi koyar



· 1187 : Hattin Savaşı

II. Henry'nin doğu seferleri için bütçesi 20,000 pound gümüştür ancak Selahaddin Eyyubi'nin Haçlıla'a karşı kazandığı tahrip edici zafere kadar bu paranın kullanılmasına izin vermez.



· 1188 : Selahaddin Vergisi

II. Henry 1185'in Haçlı Vergisinin hükümlerini genişletir.



· 1189-1199 : I. Richard'ın Hükümdarlığı

I.Richard tahta çıktığında, 1190'da başlayan 3.Haçlı Seferleri için para toplamak amacıyla hemen Krallığın mallarını özelleştirir. İngiltere'ye geri döndüğünde ise hapse atılır ve özgürlüğüne karşılık fidye istenir.



· 1194 : I. Richard ₤100,000 fidye karşılığında serbest bırakılır

Paranın toplanmasındaki hız İngiltere'nin refahının bir işaretidir.



· 1215 : 'The Magna Carta' (Büyük Ferman) imzalanır

Bu Ferman'ın hükümleri arasında kralın Baron'lara danışmadan vergileri yükseltemeyeceğine dair sınırlamalar da vardı.



· 1232-1253 : Bazı İtalyan devletlerinde altın sikkeler kullanılır

Bizans ve Arap sikkelerinin baskısı altında kalan Messina Ve Brindisi 1232 yılında, Florence 1252 yılında, ve nihayet Genova 1253 yılında kendi altın sikkelerini piyasaya sürerler. Florance'de basılan tipin olan Florin Avrupa'nın diğer bölgelerinde de geniş ölçüde kopya edilir.





· 1236 : Çin'i de içine alan Mongol İmparatorluğu'nda kâğıt para basılır



· 1260 : Kubilay Han'ın ilk kâğıt paraları basılır.

Bu sırada para sirkülasyonu güçlü ve tatmin edici bir seviyeye ulaşır.



· 1275 :I. Edward Yahudilerin aşırı yüksek faiz uygulamalarını (tefecilik) yasaklar

Paranın azlığı sonuç olarak sikkelerin incelmesine ve kalitesinin düşmesine yol açar. Bu durumdan Yahudiler sorumlu tutulur ve 1278'de toplu tutuklanmalar yaşanır ve 1290'da İngiltere'den sürülürler.



· 1275-1292 : Marko Polo yaşamını Çin'de sürdürür

Sonradan anlattığı seyahatlerine dair hikâyelerden Avrupa kâğıt parayı öğrenir.



· 1279-1281 : I.Edward üç yeni sikke basar

Yarım Penny, çeyrek Penny ve Groat[7].



· 1282 : Kayda geçmiş ilk 'Madeni Para Ayarı Kontrolü'

Trial of the pyx olarak bilinir v günümüzde de İngilterede devam etmektedir.



· 1283 : Burnell Yasası

Bunun sonucunda İngiltere'deki büyük kredi işlemlerinin, merkezi bir sicil memuru olur.



· 1294 : İran'da kâğıt para basılır

Bu tecrübe sadece iki ay sürer ve Tebriz şehri ile sınırlıdır. O zamanki İran başbakanı Rashid al Din, 'Dünya'nın Tarihi' adlı eserinde basım ve kâğıt para konularından bahseder.



· 1319-1331 : Hindistan'ın bir kısmında ve Japonya'da kâğıt para basılır

Bunlar, Çin'in para sisteminin ömrü kısa olan taklitleridir.



· 1337-1453 : İngilte ve Fransa arasındaki Yüzyıl savaşları



· 1348-1350 : Veba (Black Death) tüm Avrupa'yı kasıp kavurmaktadır

14 yy'daki bu büyük salgını gelecek yy'da da salgın ve felaketler takip eder. Bu nüfusun azalmasına ve ekonomik büyümenin çökmesine yol açar.



· 1355 : Nicole Oresme'nin 'De Origine Natura Jura et Mutationibus Monetarum' adlı kitabı yayınlanır.

Ortaçağ'ın büyük ekonomik düşünürü Oresme şöyle bir tartışma başlatır: Sirkülasyondaki kıymetli metal miktarı paranın değerini belirler. Daha sonra 1370'de Fransa Kralı V Charles'ın danışmanı ve ordu papazı olur.



· 1356 : Poitiers[8] Savaşı

Fransa kralı II John bir İngiliz tarafından esir alınır ve 3 milyon crown[9] fidye istenir. Sonunda bu kişi istediği paranın yarısından daha azına razı olur. Bu fidyenin bir kısmı Windstor şatosunun yapımında kullanılır.



· 1377-1399 : II Richard'ın hükümdarlığı

1377'de II Richard popüler olmıyan sabit fiyatlı vatandaşlık vergisini zorla uygular ve bunu 1379 ve 1381 yıllarında benzerleri takip eder.



· 1381 : Köylülerin İsyanı

Vatandaşlık Vergisine karşı yapılan isyan bastırılır.



· 1381 : Richard Aylesbury külçe ihracatı yasağına karşı çıkar

Başlattığı tartışmaya göre yasal yasak gerekli değildir çünkü toplam mal ihracatı ithalatı dengeleyecektir.



· 1401 : Bank of Barcelona kurulur



· 1403 : Floransa'da borç üzerinden faiz almanın yasal olduğuna hükmedilir

Yüksek faiz konusunda geleneksel Hristiyan yasağına rağmen Avrupanın ekonomik merkezlerinde şubeleri olan Lombards gibi İtalyan bankaları borçlar üzerinden masraf alımı uygulaması yapıyordu. Avukat ve ilahiyatçı Lorenzo di Antonio Ridolfi bir dava kazanır ve faiz ödemeleri Floransa yönetimince yasalaştırılır.



· 1407 : Cenova'da Bank of St George kurulur



· 1440 : Gutenberg modern matbaayı bulur

Avrupa'lılar Çin'de kâğıt para basıldığını bilmelerine rağmen, Batı'daki banknot basımından neredeyse iki yy önce sikke basımı için matbaa makinesinin dizaynı belirlendi.

· 1448 : Çin'de hiper enflasyon

Ming[10] parasının nominal değeri olan 1,000 cash[11] piyasada ancak 3 cash değerindedir.

· 1450 : Portekizliler Afrika kıyıları boyunca seferlere başlarlar

14. ve 15. yy'larda Avrupa "Büyük Altın Kıtlığı" nı yaşar. Portekiz'liler Gana ve Mali yolu ile Sahra altını için yeni bir rota tayin ettiklerinde bu kriz kısmen hafifler.

· 1452-1519 : Leonardo da Vinci'nin yaşamı

Leonardo'nun çizimleri arasında su ile çalışan bir değirmenin kullanıldığı oldukça tekdüze sikkeler basan bir baskı makinesi vardır. Bu yenilik geniş bir uygulama alanı bulur ve üretilen yeni paraya "milled money" adı verilir.

· 1453 : İstanbul'un fethi

İstanbul'un Osmanlı Türkleri tarafından fethi ve varolan ticaret yolları Avrupa'yı keşif seferlerinde bir motivasyon etkisidir.

· 1455 : Çin kâğıt paradan vazgeçer

Bu tarihlerde kâğıt para kullanıldığına dair bir referans yoktur. Birtakım enflasyon ve reform dönemlerinden geçerek, Çinde'ki kâğıt para kullanımına 500 yıl sonra ara verilir.

· 1455-1485 : Gül Savaşları

Bu savaşların sonunda İngiliz para sistemi; aşınma ve yıpranma, incelme ve sahte sikke basımı yüzünden çok sıkıntı çeker.

· 1487 : Ausburg'da Fuggers Bank kurulur

Afrika'da ve Colombus'un keşiflerinin ardından Karayibler'de altın rezervlerinin bulunmasından sonra gümüş'ün değeri yükselir ve bunun sonucunda Fuggers ailesi Avrupa gümüşünü finanse ederek büyük kârlara ulaşır.

· 1489 : VII Henry Darphane vergilerini kısar ve ilk altın lirayı basar

Darphane vergilerinin kısılması ile Henry halkı darphanelere altın ve gümüş getirmeleri konusunda yüreklendirir. Bu ise takibeden yıllarda sikke üretiminde büyük bir artışa neden olur. 1489'a kadar İngiliz poundu bir hesap birimidir. Şimdi ise altın liranın üretimi ile bir sikke olmuştur.

· 1492 : Columbus Amerika kıtasını keşfeder

Columbus'un ilk yolculuğundan sonra on yıldan daha az bir süre içinde Avrupa'lıların dünyanın büyüklüğüne dair bildikleri iki katına varmıştır. On yıllık süreye ulaşıldığında bu üç katı olacaktır. Bununla birlikte, Hindistan ve Çin'de bulunan ve önceden de bilinen ticaret merkezlerine ulaşmak için çok daha kârlı yeni ticaret yollarının da bulunmuş olması, yeni karaların keşfedilmesinden daha önemli bir motivasyondur.







· 1494 : İtalya'da ilk "Çift Kayıt Sistemi ile Defter Tutma" kitabı yayınlanır



· 1498 : Roma sikkelerine karşı bildiri yayınlanması

Gül Savaşları sırasında İngiltere'de yerli para oldukça azalmıştır ve brüt ağılıklarının azalmış olmalarına rağmen illegal olarak Avrupa ve İrlanda paraları kullanımdadır. VII Henry yayınladığı bildiri ile Kutsal Roma İmparatorluğu tarafındad basılan groat ve yarım-groat'ların kullanımını yasaklamaya çalışır.



· 1498 : Vasco da Gama Hindistan'a ulaşır

Vasco da Gama ve Columbus tarafından yapılan seyahatler sonucunda, uzak mesafelere olan ulaşımda, yeni bir tarz gerektiren yeni ticaret yollarının keşfedilmiş olması başkentlerin ve dış ticaret pazarlarının canlanmasına ve kambiyo senetlerinin kullanılmaya başlamasına neden olur. Uzak mesafelere olan ticaretin risklerinin azaltılması amacıyla kaynakların bir fonda toplanması yeni deneysel öz-sermaye biçimlerinin gelişmesine yol açar.


  #3  
Okunmamış 23-07-2007, 17:48
 
Standart paranın tarihçesi

Paranın Tarihçesi

Para icat edilmeden önce, deniz kabuğundan kıymetli :-):-):-):-)llere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır. Tarihi kayıtlara göre, M.Ö. 118 yılında Çinliler deri para kullanmışlardır. İlk kağıt para ise M.S. 806 yılında yine Çinde ortaya çıkmıştır.

Batıda kağıt paraların basılması ve kullanılması 17 nci yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. İlk kağıt paranın 1690lı yıllarda Amerika Birleşik Devletlerinde Massechusetts Hükümeti, İngiltere'de ise "Goldsmiths" ler tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı, 1694 yılında İngiliz Merkez Bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ile de yaygınlaştığı görülmektedir.

A) OSMANLI İMPARATORLUĞU'NDA KAĞIT PARA

1) Kaime

Osmanlı İmparatorluğunda ilk banknotlar idari, sosyal ve yasal reformların gündeme geldiği tanzimat döneminde tedavüle çıkarılmıştır. Banknotlar bu dönemde esas olarak reformların finanse edilmesi amacıyla basılmıştır.

İlk Osmanlı banknotları Abdülmecit tarafından 1840 yılında “ Kaime-ı Nakdiye-ı Mutebere ” adıyla, bugünkü dille “Para Yerine Geçen Kağıt”, bir anlamda para olmaktan çok faiz getirili borç senedi veya hazine bonosu niteliğinde olmak üzere çıkarılmıştır. Bu paralar matbaa baskısı olmayıp, elle yapılmış ve her birine de resmi mühür basılmıştır. Kaimelerin zaman içerisinde taklidinin kolayca yapılması ve kağıt paraya olan güvenin azalması nedeniyle 1842 yılından itibaren matbaada bastırılmasına başlanarak, el yapımı olanlarla değişimi sağlanmıştır. Osmanlı İmparatorluğunda 1862 yılına kadar çeşitli şekil ve miktarlarda kaime ihraç edilmiştir.

Osmanlı İmparatorluğunda, 1856 yılında İngiliz sermayesi ile kurulan Osmanlı Bankası “Bank-ı Osmani”, 1863 yılında Fransız ve İngiliz ortaklığında “Bank-ı Osmanii Şahane” adıyla bir devlet bankası niteliğini kazanmıştır. Osmanlı İmparatorluğunun sık sık Avrupa piyasalarından borçlanmak zorunda kaldığı dönemlerde İngiltere ve Fransa, devletten ziyade, kendi idaresi altındaki bu bankaya güven duymuş ve mali ilişkilerini bu banka kanalıyla yürütmeyi tercih etmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu, Osmanlı Bankasına hükümetin hiç bir biçimde kağıt para basmayacağı ve başka bir kuruma da bastırmayacağı taahhüdünde bulunarak, 30 yıl süre ile kağıt para ihracı imtiyazını vermiştir. Osmanlı Bankası ilk olarak 1863 yılında, istendiğinde altına çevrilmek üzere, Maliye Nezareti ve kendi mühürlerini taşıyan banknotları tedavüle çıkarmış, 1863-1914 yılları arasında da çeşitli şekil ve miktarlarda banknot ihraç etmiştir.

Yukarıda belirtilen taahhüt verilmekle birlikte, Osmanlı yönetimi Osmanlı Bankası ile anlaşarak, halk arasında "93 Harbi" olarak bilinen 1876-1877 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, savaş masraflarını karşılayabilmek amacıyla kaime ihraç etmiştir.

2) Evrak-ı Nakdiye

Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Bankası hükümetin avans ve banknot ihraç isteğini geri çevirmiştir. Bu anlaşmazlık, Bankanın savaş döneminde banknot ihraç ayrıcalığını kullanmayacağını açıklaması üzerine giderilmiş ve Osmanlı yönetimi, 1915 yılından itibaren altın ve Alman hazine bonolarını karşılık göstererek dört yıl boyunca, yedi tertipte toplam 160 milyon liranın üzerinde banknot çıkarmıştır. Bu banknotlar “evrak-ı nakdiye” adı altında Türkiye Cumhuriyetine intikal etmiştir.

B) CUMHURİYET DÖNEMİ BANKNOTLARI

Osmanlı İmparatorluğundan intikal eden evrak-ı nakdiyeler, Cumhuriyetin ilk yıllarında para bastırılamadığından, 1927 yılı sonuna kadar tedavülde kalmıştır.

Bir devletin egemenlik ve bağımsızlık sembolü olması nedeniyle, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı “Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun” kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilmiştir. Bu kanun ile, mevcut evrak-ı nakdiyenin aynı nitelik ve miktarda kağıt para ile değiştirilmesi esas alınıp, paranın şekli ve basılıp değiştirilmesi gibi konuları düzenlemek üzere, Maliye Vekaletinden bir temsilcininin başkanlığında Ziraat, Osmanlı, İtibar-ı Milli, İş, Akhisar, Tütüncüler ve Akşehir bankaları ile Türkiyede faaliyet gösteren diğer başlıca bankaların birer temsilcisinden oluşan bir komisyonun görevlendirilmesi hükme bağlanmıştır.

1) Birinci Emisyon (E1) Grubu Banknotlar

Dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda başkanlığındaki komisyon 9 aylık bir çalışma sonunda 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 liralık kupürlerden oluşan Birinci Emisyon Grubu banknotların basılması kararını almış ve basım işi, bir İngiliz firması olan Thomas De La Rueya verilmiştir. Bu banknotlar, filigranlı kağıtlara kabartma olarak basılmıştır.

Bu emisyon grubundaki banknotlar 1 Kasım 1928 Harf Devriminden önce bastırıldığı için ana metinleri eski yazı Türkçe, kupür değerleri ise Fransızca olarak yazılmıştır.

İlk Türkiye Cumhuriyeti banknotları olan Birinci Emisyon Grubu banknotlar 5 Aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkarılmıştır. Tedavülde bulunan mevcut evrak-ı nakdiyeler ise, 4 Aralık 1927 tarihinden itibaren dolaşımdan çekilerek 4 Eylül 1928 tarihinde değerlerini yitirmişlerdir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Kuruluşu

Cumhuriyet Yönetiminin, banknot ihracı imtiyazının, kurulacak bir milli bankaya verilmesi konusundaki kararlılığı çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce 11 Haziran 1930 tarih ve 1715 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kurulması kabul edilmiştir. Banka, gerekli hazırlıklar tamamlanarak 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyete geçirilmiş ve banknot ihracı imtiyazı münhasıran Merkez Bankasına verilmiştir.

2) İkinci Emisyon (E2) Grubu Banknotlar

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurulduktan sonra, harf devriminden önce basılan eski yazılı banknotlar, latin alfabesi ile basılmış yeni banknotlarla değiştirilmiştir.

Latin alfabesi ile hazırlanmış yeni banknotlar, 50 Kuruş, 1, 21/2, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk Liralık olmak üzere 9 farklı değerde ve 11 tertipten oluşmaktadır. Söz konusu banknotlardan 50 Kuruşluk Almanyada, diğerleri ise İngilterede bastırılmıştır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından dolaşıma ilk çıkarılan banknot olan 5 Türk Liralık banknotu da içeren İkinci Emisyon Grubu banknotlar, 1937-1944 yılları arasında tedavüle çıkarılmıştır.

İkinci Emisyon Grubu içinde hem Atatürk, hem de İnönü portreli banknotlar yer almaktadır.

İkinci Dünya Savaşı sırasında tedavüle verilmeyen banknotlar

Bu emisyon grubu içinde İngilterede bastırılan ancak, İkinci Dünya Savaşı sırasında banknotları Türkiye getiren geminin Pire Limanında hücuma uğrayıp batması sonucunda denize dökülen İnönü resimli 50 Kuruşluk ve 100 Türk Liralık banknotlar ile yine İngilterede bastırılan ancak, Londradaki bir hava hücumu sırasında basıldığı matbaa zarar gören 50 Türk Liralık banknotlar dolaşıma verilmemiştir.

3) Üçüncü Emisyon (E3) Grubu Banknotlar

Tamamı İnönü portreli olarak bastırılan Üçüncü Emisyon Grubu banknotlar, 1942-1947 yılları arasında dolaşıma çıkarılmış olup, 2,50, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk Liralık kupürlerden oluşan 6 farklı değerde, 7 tertip olarak İngiltere, Almanya ve Amerikada bastırılmıştır.

4) Dördüncü Emisyon (E4) Grubu Banknotlar

Sekiz emisyon grubu içinde en az farklı değerde banknotu ve tertibi bulunan Dördüncü Emisyon Grubu banknotlar 10 ve 100 Türk Liralık kupürlerden oluşan 2 farklı değerde, 3 tertip olarak Amerika Birleşik Devletlerinde bastırılmıştır. 1947 ve 1948 yıllarında dolaşıma çıkarılan bu emisyon grubu banknotların tamamı İnönü portreli olarak bastırılmıştır.


  #4  
Okunmamış 23-07-2007, 17:49
 
Standart --->: paranın tarihçesi

5) Beşinci Emisyon (E5) Grubu Banknotlar

Beşinci Emisyon Grubu banknotlar, 2,50, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk Liralık kupürlerden oluşan 7 farklı değerde, 32 tertip olarak basılmış ve 1951-1971 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır.

Ülkemizde bir Banknot Matbaası kurulması çalışmalarına 1930lu yılların sonlarına doğru başlanmış, ancak İkinci Dünya Savaşının başlaması ile bu çalışmalara devam edilememiştir. 1951 yılında yeniden başlatılan Banknot Matbaası kurma işi 1958 yılında tamamlanmış ve aynı yıl banknot basımına başlanmıştır.

Beşinci Emisyon Grubu banknotların bir kısmı İngilterede, bir kısmı da ülkemizde basılmıştır. Halk arasında “Mor Binlik” olarak adlandırılan 1.000 Türk Liralık banknot da bu emisyon grubu içinde yer almaktadır.

Dolaşıma verilen banknotlar 1958 yılında Banknot Matbaası kuruluncaya kadar Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere veya Almanya'da bastırılmış olup, Banknot Matbaasında basılan ilk banknot Beşinci Emisyon Grubu III. Tertip 100 Türk Liralık banknottur.

6) Altıncı Emisyon (E6) Grubu Banknotlar

Altıncı Emisyon Grubu banknotlar 5, 10, 20, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk Liralık olmak üzere 7 farklı değerde, 18 tertipten oluşmakta olup, 1966-1983 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır. Bu banknotlardan I. Tertip 20 Türk Lirası İngilterede, diğerleri ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banknot Matbaasında basılmıştır.

7) Yedinci Emisyon (E7) Grubu Banknotlar

1979 yılından itibaren dolaşıma verilmeye başlanan Yedinci Emisyon Grubu banknotlar 2002 yılı itibariyle; 10, 100, 500, 1.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 250.000, 500.000, 1.000.000, 5.000.000, 10.000.000 ve 20.000.000 Türk Liralık olmak üzere 15 farklı değerde, 36 tertipten oluşmakta olup, banknotların tamamı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banknot Matbaasında basılmıştır.

E7 Emisyon Grubu banknotlar 01.01.2006 tarihinde tedavülden kaldırılmış olup, 1.1.2016 tarihinde değerini tamamen yitirecektir.

8) Sekizinci Emisyon (E8) Grubu Banknotlar

28 Ocak 2004 tarih ve 5083 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun” gereğince, ülkemizde ilk kez gerçekleştirilen paramızdan 6 sıfır atma operasyonu kapsamında 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren dolaşıma verilen Sekizinci Emisyon Grubu banknotlar 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 Yeni Türk Lirası olmak üzere 6 farklı değerden oluşmakta olup, banknotların tamamı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banknot Matbaasında basılmıştır.

Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar 8 emisyon grubunda 23 farklı değerde, 120 tertip banknot dolaşıma çıkarılmıştır. İlk altı emisyon grubundaki banknotların tamamı ile Yedinci Emisyon Grubundaki banknotların bir kısmı değişik tarihlerde dolaşımdan kaldırılmış ve 10 yıllık zamanaşımı sürelerinin sonunda değerlerini yitirmiştir.

Faaliyete geçtiği 1958 yılından beri banknotlarımızın basımını sürdüren Banknot Matbaası, uzun bir deneyim süreci gerektiren banknot üretiminin orijinal kompozisyon ve kalıplarını da çağdaş standartlarda hazırlayarak dünya standartlarındaki E7 Emisyon Grubundan 1.000.000, 5.000.000, 10.000.000 ve 20.000.000 Türk Liralık banknotlar ile E8 Emisyon Grubundaki 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 Yeni Türk Liralık banknotlarımızın her türlü tasarım, kalıp ve baskı işlemlerini tamamen kendi kadro ve donanım olanakları içinde başarıyla gerçekleştirmiştir.

KAYNAKÇA:

Akyıldız, A. (1996): Osmanlı Finans Sisteminde Dönüm Noktası, Kağıt Para ve Sosyo-Ekonomik Etkileri - Eren Yayıncılık

Köklü, A. (1947): Türkiyede Para Meseleleri - Milli Eğitim Basımevi

Tekeli, İ. - İlkin, S.(1997): Para ve Kredi Sisteminin Oluşumunda Bir Aşama Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası - Banknot Matbaası
Paranın kullanılmaya başlanmasından önce ticaret, takas yöntemiyle yapılmaktaydı. Takas, malların malla değiştirilmesidir. En basit şekliyle takas, ihtiyaç fazlası malın, ihtiyaç duyulan bir malla değiş tokuş edilmesidir. Doğası gereği takas, ancak belirli koşulların gerçekleşmesi durumunda uygulanabilecek bir ticarettir. İki taraf bir araya gelecektir, bir tarafın elinde ihtiyaç fazlası örneğin A malı bulunmaktadır ve B malına ihtiyacı vardır, karşı tarafın da elinde ihtiyaç fazlası B malı vardır ve A malına ihtiyaç duymaktadır. Ancak bu koşullar gerçekleştiğinde taraflar bu iki malı takas edebilirler.
Paranın ticari işlemlerdeki fonksiyonu tam burada ortaya çıkar. İki malın değişiminde para, bir üçüncü mal olarak araya girer ve değişim iki bölüme ayırır. A malı verilip karşılığında para alınır, başka bir yer ya da zamanda ise para verilip B malı alınır.
Paranın bu şekilde mal değişimini iki bölüme ayırması, paranın bir değişim (mübadele) aracı olma işlevidir.
-Paranın hesap ve değer birimi işlevi
Paranın hesap ve değer birimi olarak işlevi, onun bir değişim aracı olma işlevinden kaynaklanır. Farlı malların değişiminde değişim oranları para ile belirlenir. Öte yandan para sayesinde iktisadi değerlerin tek bir ölçü birimiyle ifadesi de sağlanır. Özellikle işlemlerin kaydının tutulmasında paranın bu işlevi zorunludur.
-Paranın değer biriktirme ve spekülasyon işlevi
Para, servet biriktirme ve yatırım aracı olarak da işlev görür.
-Paranın bir iktisat politikası aracı olması işlevi
Gelişmiş bir para ekonomisine sahip ülkelerin para otoriteleri 20. Yüzyılda sıklıkla, faiz oranları ve para arızını kontrol etmek yoluyla, paranın bir iktisat politikası aracı olarak kullanmışlardır.

Asli Para
Efektif olarak da bilinen Asli Para, yasalarca yetkili kılınmış kuruluşlarca tedavüle sürülen kağıt -banknot- ve madeni parayı ifade eder.
-Kaydi Para
Asli Paranın sahip olduğu tüm işlevlerini yerine getirebilmekle birlikte fiziki bir varlığı olmayan ödeme araçlarıdır. Adından da anlaşılacağı gibi sadece kayıtlarda var olan likiditelerdir. Bugün için kaydi para, esasen bankalardaki vadesiz mevduattır. Kaydi para da aynen asli para gibi genel kabul gören bir ödeme aracıdır. Kaydi paranın en önemli diğer bir özelliği de likit olmasıdır, istenildiği anda asli paraya çevrilmesi olanaklıdır.
Vadesiz mevduat hesapları üzerine çek keşide edilmesiyle ya da yazılı bir talimat mektubuyla el değiştirebilmesi sayesinde kullanım yaygınlığı giderek artmaktadır.
-Para Benzeri Likiditeler
Asli ve kaydi para kadar likit olmayan, bu yüzden de herkes tarafından genel kabul görmesi bazı koşullara ve anlaşmalara bağlı olan varlıklar ya da ödeme araçlarıdır. Bunlar içinde, bankacılık sistemindeki vadeli mevduat, devlet tahvilleri, hazine bonoları, özel şirketlere ait tahviller ve hisse senetleri, Cumhuriyet Altını ve Reşat Altını gibi değerli madenlerden basılmış değerlerdir.


  #5  
Okunmamış 18-09-2013, 16:51
Ziyaretci
 
Standart Cevap: kağıt paranın tarihçesi

Bence çok güzel bir site değil idare eder çok kısa yazısı var.


Cevapla

Hızlı Cevap
Mesajınız:
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Rastgele Soru

Seçenekler


Seçenekler


Benzer Konular
Kağıt Telkari ya da Kağıt Sarma Tekniği Kağıt Telkari ya da Kağıt Sarma Tekniği Bu teknik yurt dışında çok bilinen ve sevilen bir elişi çalışması. Çok değişik süslemeler, tablolar, tebrik kartları hatta aksesuarlar yapmanız ...
Paranın Tarihi Paranın Tarihi Tarihteki ilk madeni para basımının M.Ö VII. Yüzyılda Anadoluda Lidyalılar tarafından yapıldığı bilinmektedir. Tarihteki ilk madeni para olma özelliği taşıyan Lidya parası, darp...
İlişkide Paranın İktidarı İlişkide Paranın İktidarı Yıllarca erkeğin iktidarıyla özdeşleşen para, kadının ekonomik gücünü ilan etmesiyle el değiştirdi. Paranın, kadın-erkek ilişkilerinin işleyişinde belirgin bir rolü...
Kağıt Paranın Yolculuğu Kağıt paranın yolculuğu Vedat Nedim Tör Müzesi, kâğıt paralar üzerine kapsamlı bir sergiye ev sahipliği yapıyor. http://www.ensonhaber.com/images/news/111767.jpg Vedat Nedim Tör...

 
Forum Stats
Üyeler: 65,765
Konular : 239,276
Mesajlar: 426,716
Şuan Sitemizde: 233

En Son Üye: RMatthies

Sosyal Linkler
Lütfen Facebook Sayfamızı Beğenin



Twitter Butonları





Google+ Butonu



Lütfen Google+ Sayfamızı Çevrenize Ekleyin


Sponsorlu Bağlantılar







Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 12:21.


Powered by vBulletin® Version 3.8.2
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.

DMCA.com

Sitemizde illegal paylaşım yasaktır.Sayfalarımızda bulunan içeriklerin telif haklarıyla ilgili bir şikayetiniz/sorunuz varsa bize ulaşmak için TIKLAYINIZ .
In this web site,illegal sharing is forbidden.If you have any problem/complaint about content's copyrights in our page,please click here to contact us.