Forum Kimler Online
Go Back   Ezberim > Her Telden Muhabbet > Paylaşım Muhabbet Eğlence Mizah
Kayıt ol Forumları Okundu Kabul Et


Sedefkarlık

Her Telden Muhabbet kategorisinde ve Paylaşım Muhabbet Eğlence Mizah forumunda bulunan Sedefkarlık konusunu görüntülemektesiniz.
SEDEFKARLIK Birçok yumuşakçanın kavkısında bulunan ve sedef işçiliğinde kullanılan gökkuşağı renklerinde pırıltılı sert maddeye sedef denir. Yumuşakçalarda ve kolsu ayaklılarda ...






Yeni Konu aç Cevapla
 
Seçenekler
  #1  
Alt 30-09-2009, 23:20
 
916 Sedefkarlık

"Sponsorlu Bağlantılar"

 


SEDEFKARLIK

Birçok yumuşakçanın kavkısında bulunan ve sedef işçiliğinde kullanılan gökkuşağı renklerinde pırıltılı sert maddeye sedef denir. Yumuşakçalarda ve kolsu ayaklılarda dış derinin özel bir bölgesinin salgıladığı kireçten dış iskelete Kavkı denir. Yumuşakçaların kavkısının iç yüzeyleri genellikle sedeflidir.

Sedef kavkıyı oluşturan kireç prizmalarının özel biçimde dizilişinin sonucudur. Ana maddesi konkiyolin denilen azotlu bir madde ile kalsiyum karbonat karışımıdır. Çok sayıdaki bu saydam yapracıkların üst üste birikmesi sedef özelliğini veren parlak gökkuşağı renklerini oluşturur. Sedef genellikle inci istiridyelerinden elde edilir.Bu istiridyelerin sedef tabakası kalın olur. Beyaz pembe gri mavi renklerde sedefler vardır. Karından bacaklı yumuşakçalardan çok parlak renkli sedef elde edilir. Sedef Yeni Kaledonya Avustralyanın kuzeyi ve doğusu Tahiti Gambier adaları Meksikanın Büyük Okyanus kıyıları Madagaskar Hint Okyanusu ve Kızıl Denizin Tropikal kıyıları sedefin bolca bulunan yerleridir.
Ortaçağlarda sedef lüks eşya yapımında kullanılan bir malzemeydi. Doğudaki kullanılışı taklit edilerek ev eşyası ve kakma işlerinde kullanılmaya başlandı. Sedef kutular heykelcikler tütün tabakaları ayna kenarları ve buna benzer sedef işlemeli eşyaların kullanımı moda haline geldi. Sedefin düğme olarak kullanımı yaygın olmamakla birlikte pahalı giysilerde kullanılmaktadır.

Sedefkarlığın doğu sanatı olduğu tahmin edilmektedir. Sümer mezarlarından çıkarılan buluntulardan da anlaşılmaktadır.Hindistan Çin ; Siyam gibi uzak doğu ülkelerinde bu meslek yaygın biçimde yapılmıştır. Orta Asya da Çinlilerle komşu olan Türkler Anadoluya göç ettiklerinde sedefkarlığı da getirmişlerdir. Nazik çabuk kırılan ve ahşap üzerine uygulanan bir malzeme oluşundan çok eskilere dayanan bulgulara raslamamaktayız. Ancak Osmanlı da ilk sedef süsleme işine II.Bayazıt camii kapı kanatlarında rastlamaktayız.
Anadolu Selçukluları daha çok ince işlemeli ahşap oymacılığını yeğlemişlerdir. Buna karşılık Osmanlılarda XV. Yüzyıldan başlayarak abanoz sedir gül meşe ceviz maun şimşir santal ağacı üzerine sedefin kakma yada kaplama yoluyla kullanıldığı görülmektedir.

Anadolu Selçukluları ve Osmanlı sanatında mimar olarak yetişecek gençlerin üç boyutlu düşünmelerini sağlamak için önce marangozluk(neccarlık) mesleğini öğrenmeleri gerekirdi. Marangozlukla birlikte sedefkarlık ta da becerilerini geliştirirlerdi. Bundan dolayıdır ki ahşabın tasarımından taşa kadar birçok dallarda yetişen yetenekli insanların eserlerini Anadolumuzun birçok İl ve İlçelerinde görebilmekteyiz. Osmanlı döneminin önemli iki mimarı olan Mimar Sinan ve Sedefkar Ahmet Ağanın mimarlıktan önceki meslekleri neccarlık ( marangozluk) tı. Ahşap ve sedefin bir arada kullanımından eşsiz güzellikte eserler meydana gelmiştir. Mimaride kapı pencere kanatları dolap kapakları kuran ve cüz mahfazaları rahle iskemle beşik sandık masa sehpa bıçak sapları tüfek kabzalarının eşsiz örnekleri İstanbul da Türk İslam eserleri müzesi ve Anadolu da çeşitli Etnoğrafya müzelerinde sergilenmektedir.
XV. Yüzyılın ikinci yarısında yapıların ahşap bölümlerine sedefin yanında fildişi ve bağa gibi kemik malzemeler kakılarak zengin kompozisyonlar yapılmıştır. (Bağa; büyük kaplumbağaların sırtından çıkarılan tırnaksı bir maddedir. Isıyla yumuşatılarak istenilen form verilir.) Amasya Bayazıt Külliyesi Camisinde ve Balıkesir Zağanospaşa Camisinde sedefkar ustalar tarafından yapılan eşsiz güzellikte eserler bulunmaktadır. Ayrıca Topkapı sarayı kapı ve dolap kapakları III. Murat Köşkü Süleymaniye camii kapı ve pencere kanatları Sultan Selim Türbesinin kapısı Üsküdar Mihrimah Sultan camisinin kapı ve pencere kantları sedef kakma ve kaplamacılığının eşsiz örnekleri arasındadır. Kısaca Osmanlı dönemi sedefkarlığın rağbet görüp geliştiği bir devirdir. Fatih Sultan Mehmetin tabutunun som sedeften yapıldığını Hocazade Saadettin in cenaze merasimindeki anlatılarından öğrenmekteyiz ( burada som sedef sözüyle sedef kakmalı tabuttan bahsedilmektedir ) Çok iyi bir marangoz olan II.Abdülhamit Yıldız sarayında Sedefhane kurdurmuştur.Kendisi de bu sedefhane de eşsiz güzellikte eserler vermiştir.

SEDEF NASIL İŞLENİR ;

Sedef maun pelesenk ceviz abanoz ve şimşir gibi sert ve damarsız ahşap üzerine kakma tekniği ile yapılır. Yapılacak işe göre yani eşyanın kullanılacağı yere göre ahşap seçilir. Yukarıda adını saydığımız değerli ağaçlardan ahşap seçimi yapılır. Uygulanacak sedef tekniğinin de sonuca etkisi büyüktür. Örnek verecek olursak kapı pencere kanatları mimber ve mihrap ta çokça uygulanan kündekari tekniğidir.Ahşap bu teknikte baklava dilimi yada yıldız şeklindeki geçmeler şeklinde tutkal ve çivi kullanmadan bir çerçeve ile çevrilerek yapılır. Parçalar biribirine alıştırılarak kurgu yapılır.Bu teknik bilgi beceri ve son derece dikkat isteyen bir iştir. Ağaç iyice kurutulup içindeki hayatiyeti öldürmek gerekir. Özel yöntemler kullanılarak hazırlanan ağaç parçaları sonradan değişime uğramaz ve kurtlanmaz. Konya Alaaddin Camii Beyşehir Eşrefoğlu Camii ve Bursa Ulu Camii nin mimberlerinde bu tekniğin büyük bir ustalıkla kullanıldığını görmekteyiz. Taklit kündekari tekniğinde ahşap levhalar üzerine geometrik parçalar ve ahşap kafesi oluşturan kirişler doğrudan tutkal ile yapıştırılır. Adını saydığımız bu ahşap malzemeden yapılmış eşyaların üzerine istenilen desen çizilir. Sonra çelik keski kalemleri ile bu desenin sedef kaplanacak yerleri oyulur. Ahşapta derinliği 1-2 mm arasında yuvalar açılır. Aynı şekillerde sedef kesilerek etrafı zımpara ile düzeltilerek ahşap yuvalara göre alıştırılır.

Sedef tozu ve yumurta akından yapılan macunla bu sedefler motiflere göre yuvalara gömülerek yapıştırılır. Daha sonra Şam sedefkarlığı dediğimiz bu teknikte gömülen sedeflerin etrafına derinliği 1 mm.kadar olan teller çakılır. Yapılan eşyanın değerine göre çakılan tel ya kalay kurşun karışımı yada sarı bakır veya kırmızı bakır olabilir.Tel çakıldıktan sonra yüzey düzeltilir ve ahşap boyasıyla boyanır cilalanır.Bu süslemeye kakma tekniği denir. Sedefin ahşap üzerine doğrudan motiflerin formuna göre kesilip düzeltilip yapıştırılmasına ise kaplama tekniği denir. Oyma işlerinde motiflerin çiziminden sonra ceviz ve meşe ağaçlarının üzerine bıçaklarla çalışılırdı. Kesme ve oyma tekniğinde kıl testere kullanılır. Üçgen yuvarlak veya yassı eğeler yardımıyla da motiflerin köşe ve kenarları düzeltilir.

Oyma tekniğinde ıhlamur ladin ve kavak gibi yumuşak ağaçlar tercih edilir. Kakma tekniğinde sert ağaçlara açılan kanallara gümüş yerine göre altın pirinç kurşun kalay çakılarak uygulanmıştır. Sedef ahşap üzerine bazen yalnız olarak işlenirdi. Bazen de fildişi ve bağa ile beraber kullanılırdı.Kağıda desenler çizilir gerekli değişimler yapılır. Çizilen bu desen ahşaba yapıştırılır. Motifler dikkatli bir şekilde çelik bıçaklar ve çekiçle oyulur. Oyulan yerlere göre sedefler kesilir.
Sedef işçiliği gömme (kakma) kaplama tekniklerinin yanı sıra kullanım alanları ve tarzları bakımından gruplara ayrılır. İstanbul işi Şam işi Viyana ve Kudüs işi olmak üzere 4 grupta toplanırlar.İlk ikisi Osmanlı sedefkarlığının tipik karakterini taşır. Gömme ve kaplama tekniğinde yapılan eserlerde fildişi bağa ve kemik yardımcı malzemeler olarak sedefin yanında kullanılmışlardır.
Osmanlı topraklarının bir ili olan Şam da yapılan sedefkarlıkta ise yine kakma ve kaplama tekniği hakimdir. Yalnız Şam işinde kullanılan taş sedef kalın ve beyazdır. Uygulamada sedefin bir yüzeyi taşlanır düzeltilir. Diğer yüzü ağaca kaba olarak gömülür. Ayrıca sedefin etrafına 1 mm.derinlikte kurşun kalay karışımından elde edilen tel çakılır. Kudüs işi sedefkarlıkta ise sedef kabuklar üzerine yapılan cami ve benzeri maketler bitki ve hayvan motifleri olarak kendini gösterir. Sedef kakmacılığı ve kaplamacılığında kullanılan motiflere örnek olarak Topkapı sararı Ahmet 1.in tahtındaki kıvrıkdallar ve çiçeklerden oluşan zengin süslemeler kullanılmıştır. Sedef zaman zaman saltanat kayıklarının süslemelerinde de kullanılmıştır. Örneklerini İstanbul Deniz Müzesinde görebiliriz. Kıvrıkdallar yanında çeşitli geometrik desenlerde kullanılmış. XV111. yüzyıldan sonra kıvrıkdallar motifleriyle birlikte geometrik biçimlere de yer verilmiştir. Ayrıca çiçek lale karanfil gibi bitki formlarını stilize ederek ender güzellikte işler yapmışlardır.
Sedef yüzyıllardan beri insanoğlu nun ilgisini çeken bir malzeme olma özelliğini korumuştur. Bundan dolayıdır ki sedefkarlık diye mesleğin doğmasına sebep olmuştur. Sedef değerli taşlarla zümrüt yakut altın ve gümüşle de yan yana kullanılmıştır. Göze bu kadar güzel görünen sedef kullanıldığı yeri ve verilen emeği hak eden bir malzemedir. Bir sedefkarın dediği gibi kuyumculukla marangoz arasında bir meslek olmuştur sedefkarlık.
Önemli sedefkarlara gelince Sultan Ahmet Camii mimarı Sedefkar Ahmet Ağa yı Dalgıç Ahmet Ağayı ve mimar Mehmet Ağayı sayabiliriz. Günümüz sedefkarlarının sonuncusu 1940 da kaybettiğimiz Vasıf sedefdir. 1876 da doğan Vasıf Sedef Bahriye mektebinin marangoz ve oymacılık bölümü mezunu bir teğmen dir. 1936 yılında Güzel Sanatlar Akademisi eski adıyla Mekteb-i Nefise de Şark aaayinatı bölümünde sedefkarlık kürsüsü kurulmuş ve Vasıf Sedef bu kürsüye başkanlık etmiştir.
Yine son ustalardan 1982 yılında yitirdiğimiz Nerses Semercioğlu da sedefkarlığı 1980 lere kadar getiren kişidir. 1950 lerden 1980 lere kadar bu mesleği yaparak geçimini sağlayan Nerses Semercioğlu kendi çabası ile bu sanatı üst seviyede yapan son ustaydı. Yine Semercioğlunun yanında bir başka sedefkar ise Sedefçi Mihran Ağadır.

SEDEFKARLİKTA KULLANILAN MALZEMELER

Bağa fildişi kemik çeşitli filetolar sedefin yanında kullanılan malzemelerdir. Çekiç keski oyma aletleri zımpara veya zımpara taşım engene testere eğe kerpeten pense ahşap boyası fırça kalem macun yapımı için kullanılan yapıştırıcılar ve sağlam damarsız ağaçlar.Tüm bunlar sedef ustasının kullandığı malzemelerdir.
Günümüzde sedefkarlık sadece turizme yönelik eşya üretiminde yapılmaktadır.Evlerde değerli eşya niteliğinde yapılan bu ürünler hediyelik eşya niteliğindedir. Tükenmekte olan meslekler arasındadır.







"Sponsorlu Bağlantılar"

 
"Sponsorlu Bağlantılar"



Cevapla

Hızlı Cevap
Mesajınız:
Kullanıcı isminiz: Giriş yapmak için Buraya tıklayın
Rastgele Soru

Seçenekler


Seçenekler


 
Forum Stats
Üyeler: 65,751
Konular : 239,021
Mesajlar: 426,283
Şuan Sitemizde: 279

En Son Üye: fazilet

Sosyal Linkler
Lütfen Facebook Sayfamızı Beğenin



Twitter Butonları





Google+ Butonu



Lütfen Google+ Sayfamızı Çevrenize Ekleyin


Sponsorlu Bağlantılar







Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 19:46.


Powered by vBulletin® Version 3.8.2
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.

DMCA.com

Sitemizde illegal paylaşım yasaktır.Sayfalarımızda bulunan içeriklerin telif haklarıyla ilgili bir şikayetiniz/sorunuz varsa bize ulaşmak için TIKLAYINIZ .
In this web site,illegal sharing is forbidden.If you have any problem/complaint about content's copyrights in our page,please click here to contact us.